سندی که برای جبران شکستهای برجام امضا شد
🔹پساز خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریمها در سال ۱۳۹۷، بخش مهمی از وعدههای اقتصادی این توافق عملی نشد و شرکتهای بزرگی مانند توتال و رنو از همکاری با ایران کنار کشیدند.
🔹در صنعت هوایی نیز قرار بود با اجرای برجام، قرارداد خرید حدود ۲۰۰ فروند هواپیما از شرکتهایی مانند ایرباس و بوئینگ اجرایی شود، اما در نهایت تنها ۱۶ فروند هواپیما وارد کشور شد و هیچ هواپیمای بوئینگ به ایران نرسید.
🔹در چنین شرایطی، دولت دوازدهم بهسمت امضای کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر رفت؛ سندی که از همان ابتدا با انتقادها و اختلافنظرهای گستردهای همراه شد.
🔹قرار بود پساز امضای این کنوانسیون در ۲۱ مرداد ۱۳۹۷، ۴ موافقتنامهٔ جداگانه دربارهٔ مسائل مورد اختلاف، از جمله موضوعات اقتصادی و زیستمحیطی دریای خزر، ظرف ۶ ماه تدوین و برای تصویب به مجالس کشورهای ساحلی ارائه شود.
🔹اما حالا با گذشت ۸ سال، این وعدهها همچنان محقق نشده و موافقتنامههای مورد انتظار به سرانجام نرسیدهاند؛ مسئلهای که بار دیگر عملکرد دولت دوازدهم در دورهٔ پسابرجام و نحوهٔ پیگیری تعهدات مرتبط با کنوانسیون خزر را در کانون توجه قرار داده است.
🔹 با بازگشت تحریمهای آمریکا و کمرنگ شدن بخشی از دستاوردهای اقتصادی برجام، دولت دوازدهم به سمت امضای یک کنوانسیون بینالمللی جدید رفت؛ سندی که از همان ابتدا با انتقادات و اختلافنظرهای گستردهای همراه شد.
🔹 برجام؛ از وعده گشایش اقتصادی تا بازگشت تحریمها
برجام در سال ۱۳۹۴ با هدف محدودسازی برنامه هستهای ایران و در کنار آن، ایجاد زمینه برای رفع تحریمها و گسترش همکاریهای اقتصادی با جهان به امضا رسید.
اما خروج دولت ترامپ از توافق در سال ۱۳۹۷ و بازگشت تحریمهای آمریکا، بسیاری از قراردادها و برنامههای اقتصادی پس از برجام را با مشکل مواجه کرد.
🔸 توتال؛ خروج با بازگشت تحریمها
شرکت فرانسوی توتال پس از خروج آمریکا از برجام، از پروژه توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی کنار کشید؛ اتفاقی که یکی از مهمترین ضربهها به قراردادهای اقتصادی پسابرجام محسوب شد.
🔸 رنو؛ توقف برنامههای سرمایهگذاری
رنو نیز که پس از برجام از ایران بهعنوان بازاری مهم یاد کرده و مذاکراتی برای گسترش همکاریها انجام داده بود، پس از بازگشت تحریمهای آمریکا فعالیتهای خود را متوقف کرد.
🔸 هواپیماهایی که بخش عمدهشان هرگز به ایران نرسید
پس از برجام قراردادهایی برای نوسازی ناوگان هوایی ایران با شرکتهایی همچون ایرباس، بوئینگ و ATR منعقد شد. با این حال، بازگشت تحریمها باعث شد بخش بزرگی از برنامه خرید حدود ۲۰۰ فروند هواپیما عملی نشود.
🔹 حرکت دولت دوازدهم به سمت یک توافق جدید
در چنین شرایطی، دولت دوازدهم به سمت توافق دیگری حرکت کرد؛ کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر که در ۲۱ مرداد ۱۳۹۷ به امضای کشورهای ساحلی رسید.
منتقدان معتقد بودند این اقدام، تلاشی برای ایجاد یک دستاورد جدید در سیاست خارجی پس از ناکامی در تحقق بخش مهمی از وعدههای اقتصادی برجام بوده است.
🔻 اما اختلاف اصلی همچنان باقی ماند
بر اساس ادعای مطرحشده در این گزارش، قرار بود برخی مسائل مورد اختلاف، بهویژه موضوعات اقتصادی و زیستمحیطی دریای خزر، در قالب چهار موافقتنامه جداگانه طی شش ماه تدوین و پس از امضای سران پنج کشور، برای تصویب به مجالس ارائه شود.
با این حال، سالها از امضای کنوانسیون گذشته و منتقدان میگویند بخش مهمی از این توافقات مورد انتظار همچنان تعیین تکلیف نشده است.
📌 روایت منتقدان: کنوانسیون خزر، تلاشی برای جبران بخشی از ناکامیهای اقتصادی پس از خروج آمریکا از برجام بود؛ اما وعدههای مرتبط با توافقات تکمیلی نیز به سرانجام مورد انتظار نرسید.
@God313ir2
About the Author
