#اختصاصی
🚨خشکسالی اروپا؛ بحران آب که از رودخانهها تا اقتصاد قاره را تهدید میکند
اروپا در تابستان ۲۰۲۶ با یکی از جدیترین بحرانهای آبی و اقلیمی سالهای اخیر خود روبهرو شده است؛ بحرانی که دیگر تنها به کاهش بارندگی یا خشکشدن زمینهای کشاورزی محدود نیست و اکنون رودخانههای بزرگ، تولید انرژی، حملونقل، کشاورزی و حتی امنیت غذایی قاره را تحت تأثیر قرار داده است.
🔺️بر اساس تازهترین ارزیابی مرکز تحقیقات مشترک کمیسیون اروپا (JRC)، ترکیب بارشهای کمتر از حد معمول و موجهای گرمای شدید و پیدرپی باعث تشدید خشکسالی در ماههای ژوئیه و اوت شده است. در همین شرایط، چهار رودخانه مهم اروپا یعنی لوآر، پو، راین و دانوب در ماه اوت به سطوح بسیار پایین و در مواردی رکوردشکن رسیدهاند.
🔺️خشکسالی دیگر یک بحران محلی نیست
تصویر ماهوارهای از اروپا نشان میدهد که بحران آب در بخش بزرگی از قاره گسترش یافته است. بر اساس دادههای رصدخانه خشکسالی اروپا، در اواخر ژوئیه شرایط خشکسالی در بخشهایی از اروپای غربی، مرکزی و شرقی، بالکان و ایتالیا همچنان بحرانی بود و وضعیت در بریتانیا و ایرلند نیز وخیمتر شده بود.
🔺️این وضعیت نشان میدهد که مسئله فقط کمبود بارش نیست؛ افزایش دما باعث تبخیر سریعتر آب از خاک و منابع سطحی شده و فشار بر ذخایر آبی را افزایش داده است.
🔺️رودخانههایی که شریان اقتصادی اروپا هستند
کاهش سطح آب رودخانهها یک پیامد بسیار مهم دارد: اختلال در حملونقل و زنجیره تأمین.
🔺️راین یکی از مهمترین مسیرهای حملونقل داخلی اروپا برای انتقال کالا، مواد اولیه و سوخت است. دانوب نیز بخش بزرگی از اروپای مرکزی و شرقی را به شبکه حملونقل آبی متصل میکند.
🔺️وقتی سطح آب کاهش پیدا میکند، کشتیها نمیتوانند با ظرفیت معمول حرکت کنند. در نتیجه، کالا باید با حجم کمتر حمل شود یا بخشی از بار به جاده و راهآهن منتقل شود؛ موضوعی که هزینه حملونقل و فشار بر زنجیره تأمین را افزایش میدهد. گزارشهای اخیر نیز از اختلال در کشتیرانی رودخانهای در پی کاهش شدید سطح آب راین و دانوب خبر میدهند.
🔺️کشاورزی؛ نخستین قربانی بحران آب
کشاورزی اروپا نیز در خط مقدم این بحران قرار دارد.
🔺️کاهش رطوبت خاک، گرمای شدید و محدودیتهای آبیاری باعث کاهش عملکرد برخی محصولات شده است. از هلند تا اروپای شرقی، کشاورزان با کاهش منابع آب و افزایش هزینههای تولید مواجهاند. در برخی مناطق، محصولاتی مانند سیبزمینی، ذرت و آفتابگردان با خسارت قابل توجه روبهرو شدهاند.
🔺️اهمیت این موضوع فراتر از بخش کشاورزی است. کاهش تولید محصولات غذایی میتواند قیمت مواد غذایی را افزایش دهد و در صورت تداوم بحران، وابستگی برخی کشورهای اروپایی به واردات را بیشتر کند.
🔺️بحران آب به بخش انرژی هم رسیده است
رودخانهها فقط مسیر عبور کشتیها نیستند؛ آنها بخشی از زیرساخت انرژی اروپا نیز محسوب میشوند.
نیروگاههای مختلف برای خنکسازی به آب نیاز دارند و کاهش سطح رودخانهها میتواند فعالیت آنها را دشوارتر کند. همچنین کاهش آب رودخانهها و مخازن، ظرفیت تولید برقآبی را تحت فشار قرار میدهد.
🔺️بحران دانوب نمونهای جدی از این مسئله است. گزارشهای اخیر از تأثیر کاهش سطح آب بر تولید انرژی در اروپای مرکزی خبر میدهند.
🔺️بنابراین خشکسالی میتواند همزمان کشاورزی، حملونقل و انرژی را تحت فشار قرار دهد؛ سه حوزهای که مستقیماً با اقتصاد و امنیت غذایی اروپا ارتباط دارند.
آتشسوزی؛ چهره دیگری از خشکسالی
خشکسالی همچنین احتمال گسترش آتشسوزیهای جنگلی را افزایش میدهد. وقتی خاک، پوشش گیاهی و تالابها خشک میشوند، آتش آسانتر گسترش پیدا میکند و مهار آن نیز دشوارتر میشود.
🔺️در سال ۲۰۲۶، آتشسوزیهای گسترده در کشورهای مختلف اروپایی از جمله یونان، اسپانیا، پرتغال، فرانسه، کرواسی و بلژیک گزارش شده است. رویترز گزارش داده که تا اواسط اوت بیش از ۵۷۶ هزار هکتار از اراضی اروپا در آتشسوزیها سوخته است.
آیا این فقط یک تابستان خشک است؟
پاسخ ساده نیست.
🔺️دانشمندان میان تغییرات اقلیمی و تشدید گرما و خشکسالی ارتباط مستقیمی پیدا کردهاند. مطالعه World Weather Attribution در ژوئیه ۲۰۲۶ نیز نتیجه گرفت که تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت انسان، شدت خشکسالی ۲۰۲۶ در مناطق بررسیشده را افزایش داده است.
🔺️از سوی دیگر، خشکسالی در تمام اروپا یکسان نیست و شدت آن از منطقهای به منطقه دیگر تفاوت دارد. بنابراین نمیتوان کل قاره را با یک وضعیت واحد توصیف کرد؛ اما روند کلی، افزایش فشار بر منابع آب در بخشهای گستردهای از اروپا را نشان میدهد
About the Author
